Op 1 januari 2020 is het programma Bodembeheer van de Toekomst van start gegaan. Het is een initiatief van het ‘Gemeentelijk netwerk bodem en ondergrond WEB’ en wordt ondersteund door Rijkswaterstaat/Bodem+. Het programma is er op gericht gemeenten (en de omgevingsdiensten die in hun opdracht werken) te informeren en faciliteren bij het opnemen van regels over de kwaliteit van bodem, grondwater en ondergrond in hun omgevingsplannen. Dat doet ze vanuit drie brillen: het realiseren van maatschappelijke opgaven, een passende bodemkwaliteit en de filosofie van de Omgevingswet.

Waarom dit programma?

In de toekomst vallen bodembeheertaken onder de vlag van de Omgevingswet. Het beheer van het bodem- en watersysteem ligt bij gemeenten, waterschappen en provincies. Zij leggen hun visie, regels en activiteiten met betrekking tot de kwaliteit van grond, bodem, grondwater en ondergrond vast in gemeentelijke omgevingsplannen, regionale waterakkoorden en provinciale omgevingsverordeningen. Gezien de verschillende maatschappelijke opgaven voor de fysieke leefomgeving en het belang van schoon water en een gezonde bodem voor onze gezondheid is afstemming van deze plannen noodzakelijk en vanzelfsprekend.

Het programma Bodembeheer van de Toekomst richt zich specifiek op de Omgevingsplannen van gemeenten.

Doel

Het doel van het programma is gemeenten (en de omgevingsdiensten die in hun opdracht werken) te informeren en faciliteren bij het opnemen van regels over de kwaliteit van bodem, grondwater en ondergrond in hun Omgevingsplannen. Dat doet ze vanuit drie brillen: het realiseren van maatschappelijke opgaven, een passende bodemkwaliteit en de filosofie van de Omgevingswet.

Wat doen we?

We werken aan tien bouwstenen, waarvoor we verschillende producten opleveren. De onderwerpen van de bouwstenen zijn bepaald na verschillende expertsessies van gemeenten en omgevingsdiensten, andere overheden en bedrijfsleven. Per bouwsteen worden verschillende producten opgeleverd, lees hierover meer bij over het programma.

Blijf op de hoogte

Ja, ik wil op de hoogte blijven van het programma, zet mijn naam op de nieuwsbrieflijst.

Webinars

Vanuit het programma organiseren we regelmatig werksessies en webinars waar we onze bouwstenen, producten of specifieke hulpmiddelen uitleggen en gebruiken. Hou onze website en nieuwsbrief in de gate voor de opkomende sessies, of bekijk ze terug!

De invalshoeken

De filosofie van de Omgevingswet
Onze bouwstenen bieden verschillende varianten van regels aan ter inspiratie, maar treden niet in de lokale afweging die de gemeente zelf moet maken.

De maatschappelijke opgave
Eventuele negatieve effecten van maatschappelijke activiteiten op de kwaliteit van de bodem moeten worden tegengegaan zonder deze activiteiten onmogelijk te maken.

Het natuurlijke bodemsysteem
Het gaat hier zowel om het functioneren als systeem als om afzonderlijke kwaliteiten van de bodem.

De bouwstenen

Aanvullingsspoor

Aanvullingsspoor

In deze bouwsteen staan de regels uit de Aanvullingswet bodem, het Aanvullingsbesluit bodem, en de Aanvullingsregeling bodem Omgevingswet centraal.

Data en informatie

Toepasbare Regels

In deze bouwsteen wordt beoogt Toepasbare regels en vragenbomen op te stellen voor generieke onderwerpen en/of activiteiten binnen het thema Bodem & Ondergrond, die voortvloeien uit juridische voorbeeldregels waarvoor een beleidsruimte geldt die door gemeenten kan worden ingevuld.

Ondergrondse functies

Deze bouwsteen focust op het ordenen en positioneren van ruimtelijke functies in de ondergrondse ruimte, in het besef dat daar een natuurlijk systeem is dat kansen biedt en kwetsbaarheden met zich meedraagt.

Zorgwekkende stoffen

Onder de Omgevingswet (Ow) zullen gemeenten als beheerder van de fysieke ruimte een verantwoordelijkheid hebben. Een gemeente kan bodemkwaliteitskaders opstellen en lokale beleidsregels maken. Deze bouwsteen faciliteert hen om deze toekomstige uitdagingen goed te kunnen oppakken.

Vitale bodem

Het doel van deze bouwsteen is voor de onderwerpen bodembiodiversiteit en het vastleggen van koolstof hulpmiddelen te ontwikkelen voor in het omgevingsplan.

Grondwater

Grondwater

In deze bouwsteen werken we inhoudelijke zaken hiervoor uit en geven we ook procesmatige tips om het ‘systeem grondwater’ goed te gebruiken en te beschermen.

Stortplaatsen

Stortplaatsen

Deze bouwsteen beoogt inzicht te bieden in het complexe onderwerp van voormalige stortplaatsen, gezien over de nazorg van voormalige stortplaatsen in de Omgevingswet weinig specifiek geregeld is, maar het concrete vraagstukken en aandachtspunten kan betreffen.

Klimaatadaptatie

Bodem en ondergrond (het bodem en watersysteem) zijn daadwerkelijk vaak onderbelicht in de afwegingen voor klimaatadaptatie, maatregelen en de daarmee te stellen regels in het omgevingsplan voor klimaatadaptatie. Voor de haalbaarheid en duurzaamheid van maatregelen voor klimaatadaptatie is het perspectief van bodem en ondergrond onmisbaar. Onze focus in deze bouwsteen is concrete ondersteuning bij het maken van regels in het omgevingsplan.

Bodemenergie

Bodemenergie

Het doel van de bouwsteen bodemenergie is concrete invulling bieden bij het stellen van regels voor bodemenergiesystemen en opslag van warmte en koude in de ondergrond (tot 500 m-mv) door gemeenten in het omgevingsplan.

Voedselbossen

Voedselbossen

Het doel van deze bouwsteen is om ondersteuning te bieden bij het stellen van regels door gemeenten in het Omgevingsplan.