Over het programma

Met de komst van de Omgevingswet hebben gemeenten de kans en de opdracht om ruimtelijke opgaven in samenhang op te pakken. Een van de instrumenten is het omgevingsplan.

Er blijkt bij gemeentes een grote behoefte aan concrete ondersteuning bij het formuleren van regels in het Omgevingsplan en het maken van de juiste keuzen hierbij. Hoe maken we het concreet?

Gemeenten ondersteunen

Het programma Bodembeheer van de toekomst kan alle 355 gemeenten van Nederland ondersteunen bij het opstellen van zo’n eigen omgevingsplan als het gaat om de ondergrond. Hierin kan een gemeente bindende regels opnemen voor zowel  de eigen organisatie als voor anderen. Daarmee is het Omgevingsplan een centraal instrument.

In deze doelstelling is het vanzelfsprekend, noodzakelijk en nuttig dat samenwerking plaatsvindt met andere overheden (provincie, waterschap, buurgemeenten, Omgevingsdienst) en andere relevante actoren in de regio.

Proces èn inhoud

Wij informeren en faciliteren gemeentes over de wijze waarop regels over de kwaliteit en het systeem van bodem, grondwater en ondergrond in omgevingsplannen kan worden opgenomen. Dit doen we zowel op inhoud als proces. Hierbij kijken we vanuit de belangrijkste maatschappelijke opgaven die bij gemeenten samenkomen, denk aan energietransitie, landbouw, water, ruimtelijke ordening, circulaire economie, bodemdaling, gezond leefklimaat etc. Ook blijven we het bodemvraagstuk beschouwen vanuit de intrinsieke waarden van het natuurlijk kapitaal. Denk hierbij aan opgaven zoals schoon grondwater en gezonde bodems.

Invulling geven aan het aanvullingsspoor Bodem

Met het aanvullingsspoor Bodem bij de Omgevingswet is overigens ook sprake van een nieuwe taak- en rolverdeling. Een flink deel van de verantwoordelijkheid voor de ondergrond gaat over van provincies naar alle gemeenten (tot nu toe hadden alleen grote gemeenten deze verantwoordelijk al). Door middel van een “warme overdracht” worden data, informatie ene kennis overgedragen. Dit is een belangrijke dimensie bij het programma.

Contactpersonen

Programmamanagement
Gerd de Kruif
gerddekruif@gmail.com

Programmasecretariaat
Marco Vergeer
marco.vergeer@rhdhv.com
Marilou Das
marilou.das@rhdhv.com

Planning van het programma

Fase 1

mei 2020 – juli 2020

Hier ligt de focus op het produceren van een raamwerk, het benoemen van onderwerpen en ‘activiteiten’ die te vertalen zijn naar een bouwsteen die zo praktisch mogelijk kan worden uitgewerkt.  Ook doen we in deze fase de eerste inhoudelijke verkenning van de mogelijk te stellen regels. We formeren een team en we formuleren een werkwijze.

Fase 2

juli 2020 – oktober 2020

In deze periode worden er per bouwsteen concrete producten gemaakt die de gewenste praktijkondersteuning bieden. Dat gebeurt aan de hand van de eerste verkenningen en ervaringen van fase 1, aangevuld met specifieke praktijktoetsen en verdere verdiepende expertmeetings en/of experimenten in gebieden. Ook nieuwe onderwerpen worden opgepakt.

Fase 3

oktober 2020 – maart 2021

Dit is de implementatiefase waarin we de maatwerkondersteuning echt organiseren. Deze bestaat uit eerstelijnshulp (telefonisch) en maatwerkhulp in de regio. Beoogd is een continu proces van actualisatie en verbetering. Ook in deze fase is samenwerking met alle relevante organisaties en initiatieven erg belangrijk.

Van thema naar bouwsteen

In mei zijn er zes bouwstenen in productie gegaan:

Aanvullingsspoor
Bodemenergie
Grondwater
Toepasbare Regels
Stortplaatsen
Voedselbossen

We zijn altijd alert op eventuele andere onderwerpen die opgepakt kunnen worden.

Bouwstenenmatrix

Standaard aanpak en vier producten

Per bouwsteen worden verschillende concrete producten geleverd:

  • Een specifieke leidraad, gebaseerd op leidraad van “aan de slag met de Omgevingswet” om te komen tot een goed omgevingsplan, maar met de voor dat onderwerp specifieke keuzen en afwegingen die te maken zijn.
  • Een overzicht van de bestaande regels vanaf inwerkingtreding Omgevingswet, ook wel juridische frames. Hier is in de praktijk veel behoefte aan en dit is lang niet altijd voorhanden.
  • Antwoorden op de meest pregnante en specifieke vragen per onderwerp. Voor “grotere” onderwerpen worden informatiebladen gemaakt.
  • Voorbeeldregels gelet op gebied, activiteit en ambitie, voorbeelden geven hoe je het in het Omgevingsplan kunt regelen, inclusief toelichting.

Teamopbouw en reflectie

Coördinatie, aansturing en secretariaat wordt gedaan door Gerd de Kruif, Marco Vergeer en Marilou Das. Zij ondersteunen een kernteam van experts dat bestaat uit enthousiaste deskundigen van gemeenten en omgevingsdiensten, Bodem+ en een aantal externe partijen. In duo’s wordt er gewerkt aan verschillende bouwstenen. We doen regelmatig beroep op een grotere buitenkring van experts bij het uitwerken van de producten of de specials. Ook werken we nauw samen met het VNG programma dat is gericht op staalkaarten voor het Omgevingsplan. Onze producten worden daar getoetst.

Onze partners

UItvoeringsprogramma Ondergrond
Gemeentelijk netwerk bodem & ondergrond